Değişken Gider vs Sabit Gider: Başabaş Noktasını Ne Belirler?
Sipariş hacmiyle birlikte değişen maliyetleri dönem içinde doğrudan değişmeyen giderlerden ayırın; katkı payı ve başabaş hacmini doğru kurun.
İki metrik, iki farklı karar seviyesi.
Değişken Gider
Satış veya sipariş hacmi değiştiğinde toplamı hangi giderlerle birlikte değişir?
- Formül
- Birim değişken gider × Satış veya sipariş adedi
- Pay
- Ürün, komisyon, ödeme, kargo, paketleme ve tanımlı diğer hacim giderleri
- Payda
- Birim tutar için sipariş veya ürün adedi
- Sipariş katkı payı hesabı
- Fiyat, indirim ve kanal kararı
- Başabaş ROAS ve maksimum CPA
- Birim maliyet hacim ve kanal ile değişebilir
- Reklam gibi giderlerin sınıfı karara göre farklılaşabilir
- Ortalama maliyet ürün farklarını gizleyebilir
Sabit Gider
Belirli kapasite ve zaman aralığında sipariş sayısından bağımsız hangi giderler oluşur?
- Formül
- Başabaş adet = Toplam sabit gider ÷ Birim katkı payı
- Pay
- Kira, çekirdek personel, genel yönetim ve kısa dönemde sabit kabul edilen giderler
- Payda
- Başabaş hesabında sipariş başına ağırlıklı katkı payı
- Şirket başabaş hacmi
- Kapasite ve bütçe planlama
- Dönemsel net kâr analizi
- Uzun dönemde tamamen sabit değildir
- Kapasite eşiğinde basamaklı artabilir
- Ürünlere keyfî dağıtım kararları bozabilir
Pozitif sipariş katkısı, sabit giderleri karşılamaya yeter mi?
Tüm değerler öğretici amaçlı simüle edilmiştir.
- 1.000 siparişte net satış
- 800.000 TL
- Sipariş başına değişken gider
- 540 TL
- Aylık sabit gider
- 220.000 TL
Birim katkı pozitif olsa da toplam hacim başabaş adedine ulaşmazsa dönem zararla kapanabilir. Ürün karması değişiyorsa ağırlıklı katkı kullanın.
Hangi durumda hangisine bakmalısınız?
| Karar | Birincil metrik | Yanına ekle | Neden? |
|---|---|---|---|
| Yeni siparişin ekonomisini ölçmek | Değişken gider | Birim katkı + başabaş CPA | Ek siparişle birlikte oluşan maliyetler hesaplanır. |
| Aylık başabaş hacmini bulmak | Sabit gider | Ağırlıklı birim katkı | Toplam sabit giderin kaç siparişle karşılanacağı bulunur. |
| Depo veya ekip kapasitesini artırmak | İkisi birlikte | Basamaklı maliyet + talep senaryosu | Yeni kapasite sabit tabanı ve birim operasyon maliyetini değiştirebilir. |
| Kanal kapatma kararı | Değişken gider | Kaçınılabilir sabit gider | Dağıtılmış fakat kaçınılamayan giderler karar sonucunu çarpıtmamalıdır. |
Raporu yayınlamadan önce.
- 01
Karar birimini ürün, sipariş, kanal veya dönem olarak seçin.
- 02
Her giderin hacimle nasıl davrandığını yazın.
- 03
Karma ve basamaklı giderleri ayrı işaretleyin.
- 04
Birim katkı ile toplam sabit gideri aynı dönem kapsamında kullanın.
- 05
Sınıflandırmayı dönemler arasında değiştirmeden karşılaştırın.
Tanımların dayanağı.
Bir sonraki içerik kontrolü: 04.11.2026
- Shopify — Contribution margin vs. gross margin ↗
Katkı payı hesabındaki değişken gider kapsamını açıklar.
- Shopify — Profit margin calculation ↗
Farklı gider katmanlarının kâr ve marj hesabına etkisini açıklar.
Karşılaştırmayı kendi karar sisteminize taşıyın.
Ekonomik eşiği hesaplayın veya ilgili metrik rehberine geçin.